Lịch Việt Nam và Lịch Trung Quốc Khác Nhau Ở Điểm Nào?

Âm Lịch Việt Nam và lịch âm Trung Quốc có cùng nguồn gốc, đều dựa trên chu kỳ Mặt Trăng kết hợp với 24 Tiết Khí. Phần lớn các năm, hai hệ thống gần như giống hệt nhau.

Tuy nhiên, trong một số năm đặc biệt, lịch Việt Nam và lịch Trung Quốc có thể khác nhau:

• Ngày âm lệch 1 ngày
• Tháng nhuận khác nhau
• Tết Nguyên Đán rơi vào ngày khác
• Giờ giao tiết và thời điểm bắt đầu tháng khác nhau

Sự khác biệt này không phải do một bên “đúng” còn bên kia “sai”, mà chủ yếu do múi giờ và quy ước lịch pháp khác nhau.

Khác biệt lớn nhất: múi giờ

Hiện nay:

• Việt Nam dùng UTC+7
• China dùng UTC+8

Chỉ chênh nhau 1 giờ, nhưng với lịch pháp, 1 giờ có thể làm thay đổi cả một tháng âm lịch.

Ví dụ, nếu thời điểm Sóc xảy ra lúc 23:30 tại Việt Nam, thì cùng khoảnh khắc đó tại Trung Quốc đã là 00:30 ngày hôm sau.

Khi đó:

• Việt Nam tính ngày đầu tháng vào ngày cũ
• Trung Quốc tính ngày đầu tháng vào ngày mới

Vì ngày Sóc là ngày bắt đầu tháng âm lịch, nên chỉ lệch 1 giờ cũng có thể làm đổi:

• Mùng 1 âm lịch
• Can chi ngày
• Ngày lễ
• Tháng nhuận

Vì sao tháng nhuận có thể khác?

Cả Việt Nam và Trung Quốc đều dùng cùng một quy tắc:

Tháng âm lịch nào không chứa một trung khí thì tháng đó là tháng nhuận.

Trung khí là các tiết khí chính như:

• Xuân Phân
• Hạ Chí
• Thu Phân
• Đông Chí

Nhưng nếu một trung khí xảy ra gần nửa đêm, Việt Nam và Trung Quốc có thể ghi nhận nó vào hai ngày khác nhau. Khi đó, một tháng có thể được tính là “có trung khí” ở Việt Nam nhưng lại “không có trung khí” ở Trung Quốc.

Đó là lý do hai nước đôi khi có tháng nhuận khác nhau.

Ví dụ nổi tiếng: năm 1985

Năm 1985 là trường hợp khác biệt rõ nhất.

• Việt Nam đón Tết Nguyên Đán vào ngày 21/01/1985
• Trung Quốc đón Tết vào ngày 20/02/1985

Hai lịch lệch nhau gần một tháng.

Nguyên nhân là do cách xác định tháng nhuận khác nhau khi thời điểm Sóc và trung khí xảy ra rất sát nhau. Chỉ cần khác 1 giờ giữa UTC+7 và UTC+8, toàn bộ cấu trúc tháng âm lịch của năm đó có thể thay đổi.

Vì sao nhiều ứng dụng ở Việt Nam vẫn bị lệch?

Rất nhiều ứng dụng và website hiện nay sử dụng dữ liệu mặc định theo lịch Trung Quốc hoặc UTC+8.

Các thư viện phổ biến thường dùng là:

• ChineseCalendarLib
• date-chinese
• solarlunar

Nếu lập trình viên không đổi sang UTC+7 hoặc không dùng dữ liệu lịch Việt Nam, kết quả sẽ bị lệch:

• Ngày âm khác 1 ngày
• Giờ giao tiết khác 1 giờ
• Tháng nhuận khác
• Sai tháng trong Bát Tự

Đây là lý do nhiều người thấy cùng một ngày nhưng mỗi website lại cho một kết quả khác nhau.

Khi nào cần đặc biệt chú ý?

Nếu bạn nghiên cứu hoặc sử dụng:

• Bát Tự
• Tử Vi
• Trạch Nhật
• Kỳ Môn Độn Giáp
• Phong Thủy

thì cần xác định rõ phần mềm đang dùng lịch Việt Nam hay lịch Trung Quốc.

Đặc biệt với những người sinh gần:

• Lập Xuân
• Thời điểm giao ngày
• Giờ giao tiết

chỉ chênh vài phút cũng có thể làm đổi:

• Năm can chi
• Tháng trong Bát Tự
• Lá số
• Giờ tốt xấu

Kết luận

Lịch Việt Nam và lịch Trung Quốc không hoàn toàn khác nhau, nhưng cũng không hoàn toàn giống nhau.

Có thể xem chúng là hai biến thể của cùng một hệ thống lịch pháp:

• Việt Nam áp dụng theo UTC+7
• Trung Quốc áp dụng theo UTC+8

Phần lớn thời gian chúng giống nhau, nhưng trong những năm đặc biệt hoặc gần thời điểm giao tiết, sự khác biệt 1 giờ có thể dẫn tới khác biệt rất lớn.